SüHEYLA BUYRUKçU YAZıN CILT SAğLığıNı TEHDIT EDEN HATALAR
Süheyla Buyrukçu
Yazın kendine has bir tarzı vardır, güneş tenimize dokunur, deniz tuzu saçlarımıza karışır, uzun akşamlar ve açık havada geçirilen saatler, günlük hayatın ritmini değiştirir.
Cilt de bütün bu mevsimsel değişimin sessiz tanığıdır. Ancak yaz boyunca keyif veren küçük alışkanlıklar, fark etmeden cildin karşı karşıya kaldığı yükü artırabilir. Üstelik mesele yalnızca güneş yanığı değildir. Ultraviyole (UV) ışınları, uzun vadede erken cilt yaşlanmasından pigment değişikliklerine ve cilt kanseri riskine kadar pek çok sorunla ilişkilendiriliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), UV ışınlarının aşırı maruziyetinin ciltte DNA hasarı ve erken yaşlanma gibi kısa ve uzun vadeli etkilere yol açabileceğini belirtiyor. İşin ilginç tarafı ise bu zararın çoğu zaman büyük hatalardan değil, “Bir kereden bir şey olmaz” diyerek geçiştirdiğimiz küçük ihmallerden birikmesi... Hadi gelin bugün yaz boyunca farkında olmadan tekrarladığımız bu kötü alışkanlıkların cildimizde nasıl bir iz bırakabileceğine yakından bakalım.
Fotoğraflar: Yapay zekâ görselleri
GÜNEŞ KORUYUCUYU SADECE PLAJ ÇANTASINDA BIRAKMAK
Güneş koruyucu denildiğinde akla çoğu zaman deniz, havuz ve tatil geliyor. Oysa UV maruziyeti yalnızca plajda gerçekleşmiyor. Günlük yürüyüşler, açık havada geçirilen öğle saatleri, araç kullanırken güneş alan bölgeler veya kısa süreli dışarı çıkışlar da toplam UV maruziyetine ekleniyor. Özellikle UVA ışınları ciltte erken yaşlanma belirtilerinin oluşmasında rol oynarken UVB ışınları güneş yanığının başlıca nedenlerinden biri. Bu yüzden yaz boyunca yapılan en yaygın hatalardan biri, güneş koruyucuyu yalnızca güneşlenilecek günlerde kullanmak. Bir diğer hata ise ürünü sabah sürüp gün boyunca yenilememek. Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), geniş spektrumlu, SPF 30 veya üzeri ve suya dayanıklı güneş koruyucuların kullanılmasını, dışarıdayken yaklaşık iki saatte bir ve yüzme ya da yoğun terleme sonrasında yeniden uygulanmasını öneriyor.
‘BULUT VAR GÜNEŞ YOK’ DİYEREK KORUNMAYI UNUTMAK
Yaz günlerinin en yanıltıcı taraflarından biri de gökyüzünün kapalı olduğu anlar. Güneş görünmediğinde cildin de güvende olduğunu düşünmek oldukça kolay. Oysa UV ışınları bulutlu havalarda da yeryüzüne ulaşabiliyor. Üstelik deniz, kum ve diğer parlak yüzeyler UV ışınlarını yansıtarak maruziyeti artırabiliyor. Bu nedenle yalnızca sıcaklığı değil, UV indeksini de takip etmek daha doğru bir yaklaşım. Burada bir başka küçük ama önemli yanılgı da gölgede tamamen korunulduğunu düşünmek. Ancak kötü haber şu ki ağaç, şemsiye veya tente doğrudan güneşi azaltabilir ancak UV maruziyetini tamamen ortadan kaldırmaz.
TERLEYEN CİLDİ GÜN BOYUNCA KENDİ HALİNE BIRAKMAK
Yazın, cilt üzerindeki etkisi yalnızca güneşten ibaret değil. Artan sıcaklıkla birlikte terleme ve sebum üretimi de günlük cilt bakımını biraz daha önemli hale getiriyor. Özellikle yoğun terleme sonrasında yüzü sürekli silmek, makyajı uzun süre ciltte bırakmak veya gün sonunda cildi temizlemeden uyumak, ciltte biriken ter, yağ, güneş koruyucu ve kozmetik ürünlerin oluşturduğu yükü artırabiliyor. Burada çözüm, cildi gün boyunca sert ürünlerle tekrar tekrar arındırmak da değildir. Aksine cildin doğal bariyerini zorlamadan, ihtiyaca uygun ve nazik bir temizlik rutini oluşturmak gerekir.
BRONZLAŞMAYI SAĞLIKLI BİR YAZ HATIRASI SANMAK
Yazın altın rengi bir tenle dönmek birçok kişi için tatilin doğal bir parçası gibi görülüyor. Ancak bronzlaşma, cildin UV maruziyetine karşı verdiği biyolojik yanıtın bir sonucudur. DSÖ, bronzlaşmanın sağlıklı bir cilt göstergesi olmadığını ve aşırı UV maruziyetinin cilt kanseri ile erken yaşlanma riskini artırdığını açıkça belirtiyor. Özellikle tekrarlayan güneş yanıkları ve aralıklı güneş maruziyetleri, bu riskleri artırıyor. Bu arada yalnızca güneşlenmek değil, solaryum kullanımı da aynı başlık altında değerlendirilmelidir. Çünkü yapay UV kaynakları da cilt için oldukça risklidir.
YAZ BİTİNCE CİLDİN İHTİYACINI GÖRMEZDEN GELMEK
Belki de en sık yapılan hata, yaz boyunca cildi yoran alışkanlıkların sonbahara taşınmasıdır. Güneş, sıcaklık, terleme, deniz ve havuz suyu derken cilt yaz sonunda daha kuru, hassas veya düzensiz görünebilir. Özellikle güneş maruziyetiyle birlikte oluşan lekeler ve erken yaşlanma belirtileri bir anda ortaya çıkmış gibi görünse de aslında çoğu zaman daha uzun bir sürecin sonucudur. Yani yaz mevsiminin cilt üzerindeki etkisini yalnızca birkaç güneş yanığıyla değerlendirmek, büyük resmi kaçırmak anlamına geliyor. Güneş korumasını ihmal etmekten terleyen cildi yanlış temizlemeye, bronzlaşmayı zararsız görmekten yaz sonrasında bakım ihtiyacını ertelemeye kadar pek çok küçük alışkanlık, zaman içinde birleşebiliyor. Bu nedenle cilt sağlığında en etkili yaklaşım, yazı tamamen güneşten uzak geçirmek değil, güneşle kurduğumuz ilişkiyi daha bilinçli hale getirmektir.
